2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ: Σαν σήμερα γεννήθηκε ο κορυφαίος δάσκαλος του θεάτρου σκιών, Ευγένιος Σπαθάρης

Ο Ευγένιος Σπαθάρης (2 Ιανουαρίου 1924 – 9 Μαΐου 2009), υπήρξε ένας λαϊκός καλλιτέχνης με δυναμικό πνεύμα, ένας γνήσιος εμψυχωτής του λαϊκού ήρωα αλλά και ένας ζωγράφος με πλούσια χρωματική ζωντάνια. Όμως πάνω απ’ όλα ο Ευγένιος Σπαθάρης υπήρξε ένας αληθινός εκφραστής της ελληνικής παράδοσης και η προσωποποίηση της ανθρωπιάς και της απλότητας.

Ο άνθρωπος που σημάδεψε με τον Καραγκιόζη του, τη φωνή και τα έργα του, τον καλλιτεχνικό χώρο στην Ελλάδα, γεννήθηκε στην Κηφισιά, το 1924, μέσα στην τέχνη του πατέρα του, Σωτήρη, την οποία λάτρεψε. Όντας γόνος ενός πρωτοπόρου καραγκιοζοπαίχτη,  δεν άργησε να πορευθεί προς την ίδια κατεύθυνση. Ο πατέρας Σπαθάρης, ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους που ασχολήθηκαν με το συγκεκριμένο αντικείμενο σε ολόκληρη την Ελλάδα, ενώ ίδρυσε και το «Πανελλήνιο Σωματείο Καραγκιοζοπαιχτών».

Η κλίση του μικρού Ευγένιου στην ζωγραφική, αλλά και η αγάπη του για τους ήρωες του θεάτρου σκιών, θα τον καθοδηγήσουν κατά τη διάρκεια των παιδικών του χρόνων. Από μικρή ηλικία θα βρεθεί να βοηθάει τον πατέρα του σε παραστάσεις πίσω από το μεγάλο πανί, ενώ σύντομα ανεβάζει τις δικές του παραστάσεις σε θέατρο σκιών.

Ο Ευγένιος Σπαθάρης ξεκινά την καριέρα του το 1942 και από το 1945 έως το 1950 περιοδεύει δίνοντας παραστάσεις σε πολλά θέατρα και κινηματογράφους της Ελλάδας. Σε όλη τη διάρκεια της ζωής του πραγματοποίησε αμέτρητες παραστάσεις για τον ελληνικό λαό, στον οποίο άλλωστε ανήκει ο Καραγκιόζης του.

Το 1962 ο Ευγένιος Σπαθάρης ηχογραφεί όλες τις κλασσικές παραστάσεις του Καραγκιόζη στην Κολούμπια, και έτσι κυκλοφορούν οι πρώτοι δίσκοι του. Το 1966 δημιουργείται ο Πειραματικός Σταθμός Τηλεόρασης και ξεκινά με τον Καραγκιόζη του Σπαθάρη, ο οποίος συνεχίστηκε έως το 1992. Σημαντική υπήρξε η κυκλοφορία των εικονογραφημένων τευχών του Ε. Σπαθάρη με Καραγκιόζη (1900 και 1970) και η επιτυχημένη έκδοση του βιβλίου του «Ο Καραγκιόζης των Σπαθάρηδων» (1979).

Αξιόλογη ήταν και η δράση του στον τομέα του θεάτρου, όπου σκηνοθέτησε και σκηνογράφησε με τεράστια επιτυχία τον «Μέγα Αλέξανδρο» με το Ελληνικό Χορόδραμα (1950), επίσης τον «Μέγα Αλέξανδρο» συνεργαζόμενος με την Σοφία Βέμπο (1954), «Το ταξίδι» του Γ. θέμελη (1965), τον «Καραγκιόζη Δικτάτορα» του Γ. Γιαννακόπουλου (1969), «Το μεγάλο μας τσίρκο» του Ι. Καμπανέλλη (1972), τον «Καραγκιόζη παρά λίγο Βεζύρη» του Σκούρτη, «τα Καραγκιοζέϊκα» του Ρώτα και άλλα.

Το 1980 ανεβάζει διασκευασμένους τους Βατράχους του Αριστοφάνη που αμέσως κυκλοφόρησε και σε δίσκο. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1998, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Τσαρούχη, επαναφέρει με πολύ μεγάλη επιτυχία στη σκηνή την επινόηση του πατέρα του, την «ολόσωμη αποθέωση», ανεβάζοντας το ηρωικό έργο «Αθανάσιος Διάκος». Τέλος, το 1999 γράφει και σκηνοθετεί στη Ρόδο το έργο «Σκιών Καμώματα» που παιζόταν σε περιοδείες σε όλη την Ελλάδα.

Ασχολήθηκε με την διδασκαλία του θεάτρου σκιών σε διάφορες ομάδες φοιτητών, καθηγητών και νέων καλλιτεχνών. Το καλοκαίρι του 1999, στην Κρήτη, στα πλαίσια του Συνεδρίου της UNIMA Κρήτης, μιλάει για τον Καραγκιόζη και τη γλώσσα μας.

Σημαντική και η εμφάνιση του μεγάλου καλλιτέχνη σε διάφορες κινηματογραφικές ταινίες όπως, στο «Πικρό Ψωμί» του Γ. Γρηγορίου (1950), στον «Εξυπνότερο άνθρωπο του κόσμου» παραγωγής Ολυμπία Φίλμς (1950), στην «Κιβωτό» μαζί με την Μελίνα Μερκούρη και τον Μίνω Αργυράκη (κινούμενα σχέδια 1956), στον «Μέγα Αλέξανδρο» του Γ. Ζερβουλάκου (1960), σε οκτώ ταινίες παραγωγής Ιωαννίδης Φίλμς με κλασσικές κωμωδίες του Καραγκιόζη (1962), στην «Λυσιστράτη» του Γ. Ζερβουλάκου (1974), στο «Τεριρέμ» του Α. Δοξιάδη (1992) και σε πολλά ντοκιμαντέρ αφιερωμένα στην Ελλάδα.

Εξαιρετική υπήρξε και η συμμετοχή του στον τομέα της μουσικής, όπου η φωνή του Ευγένιου Σπαθάρη, ταυτισμένη πλέον τόσο πολύ με τον αγαπημένο μας λαϊκό ήρωα, αντηχεί παντού, πότε σχολιάζοντας τα καλά και τα κακά αυτού του τόπου, πότε υμνώντας την εξυπνάδα και την ψυχή εκείνου που ονομάζεται Έλληνας και πότε χορεύοντας ώστε να ακολουθήσει το ρεύμα της σημερινής εποχής. Οι κυριότερές του συνεργασίες σ’ αυτόν τον κλάδο ήταν τα τρία τραγούδια με τον τίτλο «Εμένα φίλε με λένε Καραγκιόζη», (στίχοι Ν. Γκάτσου – μουσική Σ. Ξαρχάκου – παραγωγή SΚΥ 100,4), το τραγούδι «Για την Ελλάδα ρε γαμώτο» του Στέλιου Φωτιάδη και «Η εκδίκηση του Καραγκιόζη» του συγκροτήματος Modern Fears. Εξίσου σημαντικές, υπήρξαν οι πολλές συνεργασίες που είχε ο Ευγένιος Σπαθάρης με τον Διονύση Σαββόπουλο στο Κύτταρο το 1973, στο Ρεξ το 1992 και σε πολλές συναυλίες του γνωστού τραγουδιστή.

Ο Ευγένιος Σπαθάρης τιμήθηκε με αναμνηστικές πλακέτες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό για την τόσο σημαντική και πολύχρονη προσφορά του στον θεατρικό αυτό τομέα ενώ είχε διακριθεί στα περισσότερα Φεστιβάλ για το εξαιρετικό ταλέντο με το οποίο προέβάλλε την τέχνη του. Το 1980, στο φεστιβάλ Ιθάκης πήρε το βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας, σκηνογραφίας και ενδυματολογίας για το έργο «ο Τιλάλης» του Μιχάλη Μπουρμπούλη (1980).

Συνεχίζοντας ακατάπαυστα τη δράση του, το 2001, σε συνεργασία με τους μουσικούς Λουδοβίκο των Ανωγείων και Ψαραντώνη παρουσίασαν με πρωτότυπο τρόπο στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό το γνωστό Κρητικό ποίημα του Βιτζέντζου Κορνάρου «Ερωτόκριτος». Την ίδια χρονιά το Θέατρο Τέχνης με επικεφαλής τον σκηνοθέτη Μίμη Κουγιουμτζή ανέβασαν με πρωτοφανή επιτυχία το έργο «Πλούτος» του Αριστοφάνη με πρωταγωνιστή τον Ευγένιο Σπαθάρη. Η παρουσία του στο θέατρο της Επιδαύρου υπήρξε ο πιο σημαντικός σταθμός  της ζωή του. Η παράσταση συνεχίστηκε με την ίδια επιτυχία σε όλη την Ελλάδα.

Το 2003 επιστρέφοντας από το εξωτερικό έγραψε και ανέβασε το δεύτερο θεατρικό του έργο «Ε! ρε γλέντια» το οποίο παρουσιάστηκε στην Αθήνα και στην Επαρχία με τον Τάκη Βαμβακίδη στο ρόλο του Καραγκιόζη.

Εκτός από το τεράστιο έργο στον τομέα του θεάτρου σκιών και του θεάτρου γενικότερα, ο Ευγένιος Σπαθάρης διακρίθηκε και ως ζωγράφος, με περισσότερες από 50 ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στους πίνακές του διατήρησε έντονα τα κύρια χαρακτηριστικά της λαϊκής ζωγραφικής, που τα έδενε μεταξύ τους με πρωτοφανή ρεαλισμό και μεγάλη χρωματική ζωντάνια. Ασχολήθηκε επίσης με τη διαφημιστική αφίσα, την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων και τη φιλοτέχνηση εταιρικών ημερολογίων.

Τον Ιούνιο του 1995 ο Δήμος Αμαρουσίου εξασφάλισε μία μόνιμη στέγη για τον Καραγκιόζη και τους υπόλοιπους φίλους του, στην καρδιά της πόλης, ιδρύοντας το Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών. Τον Φεβρουάριο του 2007 το Υπουργείο Πολιτισμού τον τίμησε για την πολύτιμη προσφορά του στην τέχνη και την ελληνική λαϊκή παράδοση, απονέμοντάς του αναμνηστική πλακέτα και διοργανώνοντας εκδήλωση αφιερωμένη στην εξηπεντάχρονη δράση του.

Ο μεγάλος δάσκαλος του θεάτρου σκιών, Ευγένιος Σπαθάρης πέθανε στις 9 Μαΐου 2009, σε ηλικία 85 ετών.

Πηγή: stereanews.gr

Αργότερο

Βελτιωμένες πρoσφορές για την Εγνατία Οδό ζητά το ΤΑΙΠΕΔ

Νέες βελτιωμένες προσφορές για την Εγνατία Οδό ζητά το ΤΑΙΠΕΔ από τις κοινοπραξίες των ΓΕΚ Τέρνα και Μυτιληναίου, λόγω, των αποκλίσεων που υπήρξαν στις δεσμευτικές προσφορές που...

Παίγνια έρωτος στη Χαλκίδα

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Χαλκίδας «Αρέθουσα» φιλοξενεί στην εσωτερική του αυλή την παράσταση «Ερωτοπαίγνια» εμπνέεται από την ανάγκη των δημιουργών της να μιλήσουν για τον έρωτα. Τον έρωτα...

Τι καταβάλλεται από υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, e-ΕΦΚΑ και ΟΑΕΔ

Για την ερχόμενη εβδομάδα δεν υπάρχουν προγραμματισμένες πληρωμές από τον ΟΠΕΚΑΠερί τα 105,5 εκατ. ευρώ σε 171.000 περίπου δικαιούχους θα καταβληθούν από το υπουργείο...

Πέθανε ο Τόλης Βοσκόπουλος

Μια τεράστια απώλεια για το ελληνικό τραγούδι έγινε γνωστή το πρωί της Δευτέρας. Ο Τόλης Βοσκόπουλος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών.Ο...

Προτάσεις αντιμετώπισης των ανατιμητικών τάσεων στα τιμολόγια του ηλεκτρικού

Μέτρα για την ανάσχεση των ανατιμήσεων στα τιμολόγια του ηλεκτρικού που προκαλούνται από την αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και των δικαιωμάτων εκπομπής...