Σκυριανές Απόκριες : Ένα Διονυσιακό καρναβάλι στη μέση του Αιγαίου

Για ακόμη μία χρονιά η φιλόξενη Χώρα της Σκύρου θα παρουσιάσει το έθιμο με τους Γέρους, τις Κορέλες και τους Φράγκους το τελευταίο Σάββατο της Αποκριάς.

Τα νούμερα πληρότητας αγγίζουν το 80% για το νησί της Σκύρου με αφορμή το τριήμερο της Αποκριάς από το Σάββατο 5 έως και την Καθαρά Δευτέρα 7 Μαρτίου 2022, σύμφωνα με φορείς του νησιού, που κάνουν λόγο για την καθιέρωση του νησιού ως έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς.

Σε αντίθεση με άλλους προορισμούς, η παραδοσιακή Σκυριανή Αποκριά δεν περιλαμβάνει μεγάλες, οργανωμένες καρναβαλικές εκδηλώσεις, αλλά μεμονωμένα πολιτιστικά δρώμενα τα οποία στηρίζονται στα έθιμα και τις παραδόσεις του νησιού και δεν παρατηρούνται φαινόμενα συνωστισμού.

H Σκυριανή Αποκριά

Σε αυτή τη μερίδα γης στη μέση του πελάγους, οι Απόκριες παραμένουν ακόμη μια ανεπιτήδευτη, γνήσια μυστηριακή εμπειρία. Οι ίδιοι οι κάτοικοι του νησιού είναι αυτοί που δίνουν τον ρυθμό στα αποκριάτικα δρώμενα, με ενθουσιασμό και ζωντάνια, χωρίς καμία σκηνοθεσία και επίσημη κεντρική οργάνωση. Μέχρι την Καθαρά Δευτέρα επισκέπτες και ντόπιοι συμμετέχουν σε ένα αυθόρμητο διονυσιακό γλέντι, που συνδυάζει αρχέγονα έθιμα από την εποχή του θεού Πάνα, σατυρικές θεατρικές παραστάσεις και νησιώτικα πανηγύρια, σε ένα αιγαιοπελαγίτικο φόντο.

 Το δρώμενο του Γέρου και της Κορέλας

Τα αποκριάτικα δρώμενα διαδραματίζονται στη Χώρα της Σκύρου, που βρίσκεται προστατευμένη κάτω από ένα μεγάλο βράχο στην ανατολική ακτή του νησιού. Το λιμάνι βρίσκεται στην δυτική πλευρά του νησιού απέναντι από τη Κύμη και για να φτάσουμε ως τη Χώρα έπρεπε να κάνουμε μια σύντομη διαδρομή σε έναν ασφαλτοστρωμένο –αλλά φιδωτό-δρόμο. Ανάμεσα στα λευκά σπιτάκια που συγκεντρώνονται σε ομόκεντρους κύκλους κάτω από το Κάστρο ακούγονται ξέφρενοι ήχοι από τσομπάνικα κουδούνια.

Ενώ οι επισκέπτες τρώνε και πίνουνε στα ταβερνάκια γύρω από την Αγορά και οι Σκυριανοί έχουν ανοίξει τα σπίτια τους στήνοντας το δικό τους γλέντι, κάποιες αρχέτυπες διονυσιακές φιγούρες ξεχύνονται στα σοκάκια του νησιού. Οι άντρες της Σκύρου, συνήθως οι κτηνοτρόφοι, ντύνονται Γέροι και Κορέλες και βγαίνουν χορεύοντας στους δρόμους της αγοράς, υπό τους ήχους των κουδουνιών. Λένε ότι το έθιμο αυτό προέρχεται από την λατρεία του θεού Πάνα, του τραγοπόδαρου θεού, προστάτη των κτηνοτρόφων, που λατρευόταν στο νησί κατά την αρχαιότητα.

Ο Γέρος φοράει κτηνοτροφική μαύρη τριχωτή κάπα και το πρόσωπο του είναι καλυμμένο με δέρμα μικρού κατσικιού. Με την κουκούλα της κάπας σκεπάζει το κεφάλι του ενώ στη πλάτη του παραχώνει διάφορα υφάσματα για να φτιάξει μια ψεύτικη γέρικη καμπούρα. Από κάτω φοράει σκυριανή, άσπρη βράκα και τα χαρακτηριστικά δερμάτινα σκυριανά σανδάλια, που λέγονται τροχάδια (κλασικό αναμνηστικό που μπορεί να αγοράσει κάποιος, φεύγοντας από το νησί). Στη μέση του ο Γέρος έχει περίπου 50-80 βαριά κουδούνια, σε διάφορα μεγέθη που κάνουν εκκωφαντικό θόρυβο όταν κινείται. Πειράζει τους περαστικούς και προσπαθεί να τους τσακώσει με την μαγκούρα του ενώ η Κορέλα ανοίγει δρόμο ανάμεσα στο πλήθος και χορεύει γύρω του. Η Κορέλα είναι άντρας ή γυναίκα, ντυμένος/η με την παραδοσιακή σκυριανή γυναικεία φορεσιά.

Όταν μάλιστα συναντηθούν δυο Γέροι, χαλάει ο κόσμος από τα κουδουνίσματα τους, αφού κάνουν διαγωνισμό μέχρι τελικής πτώσεως!

Την ομάδα ακολουθεί και ο Φράγκος, ντυμένος με φράγκικα ρούχα, που φοράει στη μέση του ένα κουδούνι. Την Παρασκευή και το Σάββατο, οι Γέροι και οι Κορέλες γυρνούν χορεύοντας στους δρόμους του χωριού και επισκέπτονται σπίτια φίλων και συγγενών για να κεραστούν.

Όταν, μετά από ώρες ολοκληρώσουν τη βόλτα τους, ανεβαίνουν στο Κάστρο του Νησιού. Εκεί, στο μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, με θέα το Αιγαίο και τις βορειοανατολικές ακτές του νησιού που χάνονται στον ορίζοντα, οι Γέροι χτυπούν τις καμπάνες. Μετά κάθονται να ξαποστάσουν και οι Κορέλες τους τραγουδούν παραδοσιακά Σκυριανά τραγούδια. Κάτω στη Χώρα, το γλέντι συνεχίζεται στα μαγαζιά του νησιού μέχρι το πρωί.

Το έθιμο της Τράτας

 Την επόμενη μέρα, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς την σκυτάλη παίρνουν οι ψαράδες της Σκύρου. Στήνουν ένα καΐκι σε ρόδες και κάνουν παρέλαση, λέγοντας αυτοσχέδια σατυρικά στιχάκια. Οι Απόκριες τώρα αλλάζουν μορφή και πρωταγωνιστής είναι ο θεός Σάτυρος. Στα σοκάκια και τα σταυροδρόμια της αγοράς μικρές ομάδες από Σκυριανούς στήνουν αυθόρμητες λαϊκές παραστάσεις. Γίνονται ηθοποιοί για μια μέρα, ανεβαίνουν στις πρόχειρες αυτοσχέδιες σκηνές και με μια ντουντούκα απευθύνονται στο πλήθος και σατυρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις από το νησί αλλά και την κοινωνική ζωή της Χώρας.

Οι ψαράδες μαζί με τους κτηνοτρόφους ήταν ανέκαθεν οι δυο βασικές συντεχνίες του νησιού και χάρη σε αυτούς, η Σκύρος είναι ένας επίγειος γαστρονομικός παράδεισος. Οι ψαράδες αλωνίζουν τις γύρω θάλασσες, φέρνοντας πίσω τους μεγάλους αστακούς για την αστακομακαρονάδα (το χιτ του νησιού) ενώ οι κτηνοτρόφοι εκτρέφουν τα –σχεδόν άγρια-κατσίκια του νησιού και φτιάχνουν επίσης τα φημισμένα τυριά της Σκύρου: την πικάντικη γραβιέρα και το κρεμώδες ξινοτύρι, που έχει το προνόμιο να τα δοκιμάσει μόνο όποιος έρχεται ως εδώ. Δεν εξάγονται εκτός νησιού, αφού παράγονται οικιακά και όχι σε τυροκομείο.

 Νησιώτικο γλέντι

Την επόμενη μέρα η γιορτή αλλάζει και πάλι χαρακτήρα και αυτή τη φορά οι επισκέπτες καλούνται να συμμετέχουν σε ένα λαϊκό νησιώτικο πανηγύρι. Η γιορτή στη Σκύρο κορυφώνεται την ημέρα που ξεκινά η νηστεία της Σαρακοστής. Την Καθαρά Δευτέρα στήνεται στην κεντρική πλατεία το μεγαλύτερο πανηγύρι της χρονιάς. Είναι σαν να βρίσκεσαι στις Κυκλάδες τον Δεκαπενταύγουστο! Οι Σκυριανοί φορούν τις παραδοσιακές πλουμιστές στολές τους, που φυλούν με ευλάβεια στα σεντούκια όλη τη χρονιά. Η πλατεία γεμίζει χρώματα και λουσάτα υφάσματα και το γλέντι ξεκινά με τοπικά τραγούδια και νησιώτικους ήχους.

Η Σκύρος έχει μια πλούσια παράδοση σε αποκριάτικα τραγούδια, τα οποία είναι και βασικό στοιχείο της λαϊκής κληρονομιάς του νησιού. Αυτά που είναι της τάβλας, τα τραγουδούν οι Σκυριανοί γύρω από τα τραπέζια τους που ξεκινούν το μεσημέρι και κρατούν μέχρι την άλλη μέρα το πρωί. Αυτά που είναι χορευτικά, τα τραγουδούν χορεύοντας στην πλατεία του χωριού. Λέγονται μόνο μια φορά το χρόνο τις ημέρες των Αποκριών και μαθαίνονται στόμα με στόμα, γενιά με γενιά.

Επιστροφή

 Το γλέντι κρατά συχνά μέχρι τα ξημερώματα.  Την επόμενη μέρα, οι Σκυριανοί που ζουν μακριά από τον τόπο τους έχουν παράδοση να παίρνουν το πλοίο της επιστροφής φορώντας ακόμα τις παραδοσιακές στολές τους. Θα τους ακολουθήσουμε… κουβαλώντας ακόμα μαζί μας όμορφες εικόνες από μια ξεχωριστή Αποκριά και μια λίστα με λόγους που θα μας κάνουν να επιστρέψουμε το καλοκαίρι.

Πηγή: stereanews.gr

Αργότερο

Πόρτες: Μια από τις ομορφότερες και πιο “άγριες” παραλίες της Εύβοιας (βίντεο)

Ένας ακόμη κρυμμένος επίγειος παράδεισος της πατρίδας μας μόλις αποκαλύφθηκε. Πραγματικά εάν επισκεφθείτε την συγκεκριμένη παραλία θα εκπλαγείτε πρώτα από όλα από τα εκπληκτικά γαλαζοπράσινα...

Tο μήνυμα του Χρ. Σταϊκούρα για τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων

“Τα σημερινά αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων σηματοδοτούν για όλους τους διαγωνιζόμενους μία νέα αρχή. Για όσους πέτυχαν το στόχο τους, μια νέα προσπάθεια για την...

Φεστιβάλ Δελφών «Το Λάλον Ύδωρ» 2022 – The Swingin’ Cats

Το Φεστιβάλ Δελφών «Το Λάλον Ύδωρ» μετά τη θριαμβευτική  συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Βοστώνης με το ζωντανό μύθο, μαέστρο Benjamin Zander στο Θέατρο...

Ο Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς για αύριο

Εκδόθηκε ο ημερήσιος Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς από την Γ.Γ.Π.Π. κατά την αντιπυρική περίοδο 2022 για την αντιμετώπιση Εκτάκτων Αναγκών εξαιτίας Δασικών Πυρκαγιών με...

Πανουργιάς Παπαϊωάννου: Βαριές καταγγελίες για κρυφές χρηματοδοτήσεις!

Ο πρόεδρος της Λαμίας που απέσυρε την υποψηφιότητά του για την προεδρία της Σούπερ Λιγκ την τελευταία στιγμή Πανουργιάς Παπαϊωάννου, ήταν καλεσμένος και μίλησε...